Sa kasalukuyang takbo ng pulitika sa Pilipinas, tila hindi na matapus-tapos ang mga rebelasyong gumugulantang sa sambayanang Pilipino. Ngunit ang pinakahuling isyu na kinasasangkutan ng mga pinakamataas na opisyal ng bansa, kabilang na ang alyas “JR” sa Palasyo, si Justice Secretary “Boying,” at ang Department of Finance sa ilalim ni Secretary Recto, ay ibang level ng kontrobersya dahil umabot na ito sa atensyon ng mga internasyonal na institusyon tulad ng World Bank. Ang sentro ng bagyong ito ay ang tinatawag na “Cabral Files,” isang kalipunan ng mga dokumento at testimonya na naglalantad diumano ng mga irregularidad at mga transaksyong pilit itinatago sa publiko. Ang dating matibay na pader ng administrasyon ay tila nagkakaroon na ng mga lamat habang isa-isang lumalabas ang mga baho na matagal nang ibinabaon sa limot. Hindi na ito simpleng bangayan sa pulitika; ito ay usapin na ng integridad ng bansa sa mata ng buong mundo at ang posibleng paglustay sa kaban ng bayan na dapat sana ay para sa mga Pilipino.

Ang “Cabral Files” ay naging mitsa ng isang malaking sunog na ngayon ay tumutupok sa kredibilidad ni Secretary Boying at ng buong kagawaran na kanyang pinamumunuan. Ayon sa mga ulat at mga pagsisiwalat na lumabas sa social media at mga independent news sources, ang mga files na ito ay naglalaman ng mga sensitibong impormasyon tungkol sa mga operasyon na may kinalaman sa pondo at mga desisyon na galing mismo sa itaas. Ang salitang “yari” o lagot ay naging bukambibig ng mga nakasaksi sa mga kaganapan dahil tila wala nang kawala ang mga sangkot. Ang matapang na paglantad ng kampo ni Cabral ay nagbigay ng mukha sa mga alegasyon na dati ay bulung-bulungan lamang. Sinasabing may mga “bag” o pondo na ipinasa sa Palasyo, isang akusasyon na napakabigat dahil direktang itinituro nito ang opisina ng Pangulo sa mga transaksyong may bahid ng katiwalian. Kung totoo ito, hindi lamang si Boying ang mananagot kundi pati na rin si JR na siyang pinakamataas na pinuno ng bansa.

Mas lalong naging komplikado ang sitwasyon dahil sa pagkadawit ng pangalan ng World Bank. Ang World Bank ay kilala bilang isang institusyon na nagpapahiram ng pondo para sa mga proyektong pangkaunlaran, at napakahigpit nito pagdating sa transparency at accountability. Ang balitang may mga iregularidad na kinasasangkutan ng mga opisyal na humahawak sa pananalapi ng bansa, tulad ni Secretary Recto, ay isang malaking dagok sa imahe ng Pilipinas. Kapag ang World Bank ay nagkaroon ng pagdududa sa kung paano ginagamit ang kanilang pondo, o kung may mga anomalyang nangyayari sa gobyerno na kanilang tinutulungan, maaari itong magresulta sa pagtigil ng mga pautang at tulong pinansyal. Ito ay magkakaroon ng direktang epekto sa ekonomiya ng bansa at sa mga ordinaryong mamamayan na umaasa sa mga proyekto ng gobyerno. Ang tanong ng marami: Alam ba ng World Bank na ang mga pondong dapat ay para sa bayan ay posibleng napupunta sa mga “bag” na iniaakyat sa Palasyo?

Ang papel ni Secretary Boying sa eskandalong ito ay kritikal. Bilang Kalihim ng Katarungan, siya ang inaasahang magpapatupad ng batas at maghahabol sa mga tiwali. Ngunit sa pagkakataong ito, siya mismo ang nasa hot seat. Ang mga alegasyon laban sa kanya na nakapaloob sa Cabral Files ay nagpapakita ng posibleng paggamit sa kanyang posisyon upang pagtakpan ang mga maling gawain o di kaya ay maging instrumento sa panggigipit sa mga taong may alam sa katotohanan. Ang imahe ng isang matapang na Kalihim ay unti-unting nadudungisan ng mga paratang ng pakikipagsabwatan. Marami ang nagtatanong kung bakit tila tahimik o depensibo ang kanyang kampo sa harap ng mga sumasabog na ebidensya. Ang hamon sa kanya ngayon ay hindi lamang linisin ang kanyang pangalan kundi patunayan na ang hustisya sa Pilipinas ay hindi namamanipula ng mga nasa kapangyarihan.

Sa kabilang banda, ang Palasyo at si JR ay hindi rin makakaiwas sa init ng isyu. Ang paratang na may ipinasang “bag” o pondo sa Malacañang ay isang direktang insulto sa ipinangakong “Bagong Pilipinas” na malinis at tapat. Kung ang pinakamataas na opisina sa bansa ay sangkot sa ganitong uri ng transaksyon, nawawalan ng moral ascendancy ang gobyerno na magpatupad ng disiplina sa mga mamamayan. Ang katahimikan ng Palasyo sa mga unang araw ng pagsabog ng balita ay lalo lamang nagpainit sa espekulasyon. Ang taumbayan ay naghihintay ng malinaw na paliwanag, hindi ng mga motherhood statements o paninisi sa mga nakaraang administrasyon. Ang isyu ay nangyayari ngayon, sa ilalim ng kanilang pamumuno, at ang responsibilidad ay nasa kanilang mga balikat.

Ang koneksyon naman ni Secretary Recto at ng Department of Finance ay nagbibigay ng dimensyong pang-ekonomiya sa iskandalo. Bilang tagapamahala ng kaban ng bayan, ang kanyang opisina ang may responsibilidad na siguraduhin na ang bawat sentimo ay napupunta sa tama. Ang pagkakadawit ng World Bank ay nagpapahiwatig na may mga internasyonal na pondo na posibleng na-mismanage o nagamit sa paraang hindi ayon sa kasunduan. Ito ay isang seryosong paglabag na maaaring magdala sa bansa sa isang krisis pinansyal. Ang tiwala ng mga investors at mga foreign lenders ay nakasalalay sa integridad ng ating financial system. Kung mapapatunayan na may korapsyon sa mataas na antas na kinasasangkutan ng DOF at DOJ, magsisialisan ang mga negosyante at lalong hihirap ang buhay ng mga Pilipino.

Ang reaksyon ng publiko sa social media ay halu-halo ngunit nangingibabaw ang galit at pagkadismaya. Ang mga katagang “Niyari si Bongit” at “Lagot si Boying” ay nagpapakita ng sentimyento ng mga tao na sawang-sawa na sa mga balita ng korapsyon. Ang Cabral Files ay tinitingnan bilang isang pag-asa na baka sa pagkakataong ito, may mananagot na. Ang mga netizen ay masugid na nagbabantay at nagkakalat ng impormasyon upang hindi ito matabunan ng ibang mga isyu o fake news. Ang kapangyarihan ng social media ay muling nasusubukan sa pagpapalaganap ng katotohanan at paghingi ng pananagutan mula sa mga opisyal. Hindi na basta-basta naniniwala ang tao sa mga press release; naghahanap sila ng ebidensya at aksyon.

Sa gitna ng lahat ng ito, may mga ulat din na nagkakaroon na ng lamat sa samahan ng mga nasa administrasyon. Ang dating “Unity” ay tila nagiging “Laglagan” na habang papalapit ang eleksyon at habang umiinit ang mga imbestigasyon. Kapag ang barko ay lumulubog, kanya-kanyang salba ang mga daga, ika nga ng kasabihan. Posibleng ang paglabas ng Cabral Files ay bahagi rin ng internal na awayan kung saan may mga grupong gustong ilaglag ang isa’t isa. Ngunit anuman ang motibo sa paglabas nito, ang mahalaga ay ang nilalaman ng mga dokumento na nagpapakita ng katotohanan tungkol sa katiwalian.

Ang papel ng Quad Committee sa Kongreso ay inaasahang magiging mahalaga sa mga susunod na araw. Dito inaasahang bubusisihin ang mga nilalaman ng Cabral Files at ipapatawag ang mga sangkot. Ang taumbayan ay nakatutok kung magkakaroon ba ng “whitewash” o cover-up, o kung magiging matapang ang mga mambabatas na usigin kahit ang mga kaalyado ng Pangulo. Ito ay pagsubok sa checks and balances ng ating gobyerno. Kung mabibigo ang Kongreso na ilabas ang katotohanan, ang taumbayan ang maghuhusga sa kanila sa susunod na halalan.

Hindi maikakaila na ang isyung ito ay isa sa pinakamabigat na kinakaharap ng administrasyong Marcos Jr. Ang kombinasyon ng domestic corruption allegations at international involvement ng World Bank ay isang “perfect storm” na maaaring magdulot ng malawakang destabilisasyon. Ang kredibilidad ni JR at ng kanyang mga alter-ego na sina Boying at Recto ay nasa bingit ng alanganin. Kung hindi nila ito masasagot nang maayos at kapani-paniwala, maaari itong maging simula ng pagbagsak ng kanilang suporta mula sa masa. Ang mga Pilipino ay matiisin, ngunit kapag ang kaban ng bayan na ang pinag-uusapan at ang kinabukasan ng bansa ang nakataya, marunong din silang maningil.

Sa huli, ang kwentong ito ay hindi pa tapos. Ang Cabral Files ay simula pa lamang ng mas malalim na paghuhukay sa katotohanan. Habang patuloy ang paglabas ng mga detalye, asahan ang mas matitinding rebelasyon na magpapayanig sa pundasyon ng gobyerno. Ang hamon sa bawat Pilipino ay manatiling mapagmatyag, huwag magpadala sa mga spin doctors, at patuloy na igiit ang pananagutan. Ang laban kontra katiwalian ay hindi laban ng iisang tao o grupo lamang; ito ay laban ng bawat mamamayang nagnanais ng tapat at malinis na pamamahala. Ang katotohanan ay lilitaw at lilitaw, at sa pagkakataong ito, mukhang “yari” na talaga ang mga may itinatago.